U carstvu subverzije – filmovi Dušana Makavejeva na Kratkom utorku

Novu sezonu Kratkog utorka 3. rujna u 21 h, u kinu Tuškanac u Zagrebu, otvara program kratkih filmova najznačajnijeg jugoslavenskog filmaša svih vremena, nedavno preminulog majstora 'crnog talasa' Dušana Makavejeva. 

Gleda se sedam njegovih radova koji su nastali od 1955. do 1964., od kinoklubaških produkcija, do prvih profesionalnih filmova, snimljenih prije nego što je 1965. režirao svoj dugometražni debi Čovek nije tica

Provokator, erotoman, nadrealist, antiideolog, subverzivni poeta, a formalno diplomirani psiholog Dušan Makavejev (1932. – 2019.) filmom se kao i mnoge njegove kasnije slavne kolege i prijatelji s jugoslavenske filmske scene (Želimir Žilnik, Tomislav Gotovac, Mihovil Pansini…) počeo baviti u krugu kino klubova, institucija financiranih od strane bivše države, s namjerom da se radnom narodu omogući amatersko prakticiranje u to doba najpopularnije umjetnosti. Igrom sretnog slučaja, baš unutar kino klubova rodila se kompletna jugoslavenska eksperimentalna scena, koja je 60-ih godina bila među najjačima u Europi, pa i u svijetu. 

U slučaju Dušana Makavejeva radilo se o Kino klubu Beograd oko kojeg se često muvao, pogotovo utorkom i četvrtkom kad bi kombijem dolazile filmske trake s najnovijim filmovima. Krenuo je uglavnom sa snimanjem dokumentaraca, jer je po njegovim riječima 'shvatio da i u dokumentarnom filmu postoji neka fantastika, da zapravo nema tako velikog jaza između igranog i dokumentarnog kao što su nas učili'. To miješanje fikcije i fakcije postalo je jedan od njegovih zaštitnih znakova i u kasnijoj karijeri, koja je iznjedrila nekoliko filmova (Nevinost bez zaštite, WR Misterije organizma, Sweet Movie) koji su po svojim temama (odnos tijela i seksualnosti i političke ideologije, sloboda pojedinca u odnosu na sistem) i formalnim karakteristikama (prvenstveno montažnim postupcima) toliko neobični i jedinstveni da Makavejeva ne samo postavljaju 'iznad crnog talasa', nego na poziciju izuzetno originalnog autora i u kontekstu svjetskog filma s prelaza 60-ih na 70-te godine, čija je bio jedna od najvećih zvijezda. 

Makavejevljevi kratki filmovi koji se gledaju na Kratkom utorku većinom su crno-bijeli (za razliku od kasnijih autorovih radova u kojima su boje imale važnu simboličku i poetsku vrijednost), a prate dvije stilske linije na kojima i kasnije gradi svoj opus. Na jednoj strani tu je dokumentaristički stil, a na drugoj nadrealistička poetika. Unatoč naizgled različitoj tematici i stilskom pristupu, svi filmovi imaju zajedničku crtu – prikazuju pojedinca u njegovoj individualnosti i jedinstvenosti, u odnosu prema sistemu. Njegovi dokumentarci na prvi se pogled bave masovnim društvenim ritualima (prvomajska parada, izbor za miss), da bi se kroz upotrebu detalja koji gledateljev pogled skreće u neprimjetno i nevidljivo, uz korištenje ejzenštajnovskih metoda montaže, fokusirali na neposredno, ljudsko, intimno, individualno.       

Program se održava u organizaciji Hrvatskog filmskog saveza, u suradnji s filmskim festivalom FeKK iz Ljubljane. Filmovi se puštaju sa 35mm kopija ili digitalno, a ulaz na program je 20kn.

 Raspored projekcije (81 min):  
Pečat, 1955., 17 min, HD
Antonijevo razbijeno ogledalo, 1957., 11 min, HD
Prokleti praznik, 1958., 9 min, 35mm
Šta je to radnički savjet?, 1959., 13 min, 35mm 
Parada, 1962., 10 min, 35mm 
Ljepotica 62, 1962., 13 min, HD
Nova domaća životinja, 1964., 8 min, 35mm

Sve ostale detalje o događaju i filmovima potražite na ovoj poveznici

×
Ova internetska stranica koristi kolačiće (cookies) za potrebe analize statistike posjeta. Pri tome se ne prikupljaju niti obrađuju osobni podaci. Korištenjem stranice prihvaćate i njene uvjete korištenja.